Prezentujemy nasz najnowszy HOT TOPIC: „Poprawa wydajności krów mlecznych poprzez zwiększenie smakowitości paszy w automatycznych systemach doju”, przedstawiony przez naszą ekspertkę, dr Anne Winkler, Product Manager ds. Aromatów i Substancji Słodzących.
Czy wiesz, że zwiększona częstotliwość doju jest jednym z kluczowych czynników, które mogą znacząco poprawić wydajność krów mlecznych? To nie tylko kwestia ilości produkowanego mleka — równie istotny jest dobrostan stada. Dowiedz się, w jaki sposób poprawa smakowitości paszy, w połączeniu z efektywnym zarządzaniem stadem oraz optymalnymi warunkami środowiskowymi, może mieć decydujący wpływ na wyniki produkcyjne.
Wyzwania / Aromaty / Przeżuwacze / Nauka & Badania
W Europie (w tym w Polsce) automatyczne systemy doju (AMS) zrewolucjonizowały przemysł mleczarski, oferując rozwiązanie bardziej efektywne pod względem pracy oraz przyjaźniejsze dla zwierząt. Krowy mleczne są motywowane do korzystania z AMS poprzez oferowanie im skoncentrowanej paszy w automatycznej stacji paszowej. W rezultacie krowy są zwykle dojone częściej niż dwa razy dziennie, co zwiększa częstotliwość doju i pozytywnie wpływa na ich wydajność mleczną.
Wzrost częstotliwości doju jest kluczowym czynnikiem prowadzącym do wyższej produktywności, przy czym istotną rolę odgrywają również inne elementy, takie jak zarządzanie stadem oraz warunki środowiskowe (np. ruch krów), które mogą być dodatkowo optymalizowane przy wdrożeniu AMS.
Badania wykazały, że zwiększona częstotliwość doju w początkowej fazie laktacji wywołuje tzw. efekt przenoszenia (carry-over), który w dalszej perspektywie poprawia ogólną efektywność produkcji mleka przez krowy.
Klucz do sukcesu w doju robotowym
Jedną z głównych przyczyn niepowodzeń w doju automatycznym jest zbyt duża liczba krów, które rzadko odwiedzają stację AMS. Oprócz ilości paszy oferowanej w AMS, smakowitość koncentratu oraz jego forma fizyczna mają istotny wpływ na tempo pobierania paszy przez krowy.
Standardowe mieszanki koncentratów zawierają wiele składników o zróżnicowanym poziomie smakowitości. Niektóre krowy, jeśli nie są wystarczająco zmotywowane, nie dają się przyciągnąć do stacji wyłącznie samym procesem doju. W takich przypadkach skuteczne okazuje się stymulowanie ich do korzystania z AMS poprzez dodanie do koncentratu substancji zwiększających apetyt i wzmacniających smak.
W tym kontekście optymalnym rozwiązaniem jest synergistyczne zastosowanie zarówno aromatów, jak i substancji słodzących. Aromaty mogą służyć do przyciągania krów do stacji AMS, natomiast naturalny słodzik działa jak nagroda, zachęcając zwierzęta do pozostania przy stanowisku i poddania się procesowi doju.
Przeżuwacze – mistrzowie węchu i smaku
Smakowitość paszy ma istotny wpływ na zachowania żywieniowe zwierząt, szczególnie przeżuwaczy, które charakteryzują się wyjątkowo wrażliwym węchem i smakiem. Język krów mlecznych pokryty jest brodawkami (papillami) zawierającymi dużą liczbę kubków smakowych – około 25 000, w porównaniu do około 9 000 u ludzi. Pozwala im to rozróżniać pięć podstawowych smaków: słodki, kwaśny, słony, gorzki oraz umami.
Dodawanie do paszy preferowanych przez krowy aromatów może stymulować jej pobór, co z kolei poprawia wykorzystanie automatycznych systemów doju oraz sprzyja zwiększonemu poborowi paszy – nawet u krów chorych.
Preferencje smakowe przeżuwaczy
Powszechnie wiadomo, że przeżuwacze regulują pobór paszy w oparciu o swoje zapotrzebowanie pokarmowe. Smak umami umożliwia wykrywanie źródeł białka, ponieważ jego receptory rozpoznają różne aminokwasy oraz proste peptydy powstające podczas rozpadu białka. Odbiór smaku słodkiego sygnalizuje obecność węglowodanów, a tym samym energii. Z kolei smak gorzki pełni funkcję ostrzegawczą przed potencjalnie toksycznymi związkami, często obecnymi w roślinach.
Wiele badań potwierdza, że przeżuwacze wykazują wyraźną preferencję dla smaków umami i słodkiego, a jednocześnie unikają pasz o smaku gorzkim. Inne badania wskazują, że suplementacja aromatami — takimi jak nuty cytrusowe, kozieradka czy wanilia — może zwiększać pobór paszy przez krowy mleczne. Szczególnie wanilia okazała się skuteczna w maskowaniu gorzkich składników paszy.
Zwiększenie smakowitości paszy w stacji AMS poprzez modyfikację jej zapachu i smaku stanowi obiecującą strategię zwiększania liczby wizyt krów w systemie AMS. W konsekwencji może to prowadzić do wyższej częstotliwości doju oraz wzrostu produkcji mleka. Węch odgrywa kluczową rolę w przyciąganiu krów do paszy, wpływając na ich motywację i apetyt, natomiast smak decyduje o utrzymaniu poboru paszy i ogólnej akceptacji dawki przez zwierzęta.
Wnioski
- Przeżuwacze – dzięki bardzo rozwiniętemu zmysłowi smaku i węchu – silnie reagują na zmiany smaku i zapachu paszy.
- Wykorzystanie preferowanych przez krowy smaków (umami, nuty cytrusowe, kozieradka, wanilia, słodki) aby zwiększyć smakowitości paszy może znacząco poprawić efektywność automatycznego doju (częstotliwość doju, liczba wizyt przy AMS, produkcja mleka).
- Synergiczne połączenie aromatów z naturalnymi substancjami słodzącymi może być szczególnie efektywne w stymulowaniu krów do regularnego korzystania z AMS.
O autorze
Dr Anne Winkler — po uzyskaniu dyplomu z nauk rolniczych, Anne kontynuowała studia magisterskie w dziedzinie nauk rolniczych i ochrony środowiska na Uniwersytecie Nauk Stosowanych w Bingen. W 2018 roku uzyskała doktorat z nauk rolniczych na uniwersytecie Martin-Luther w Halle-Wittenberg. Dzięki solidnemu zapleczu naukowemu, dr Anne Winkler obecnie pełni funkcję Global Product Manager ds. Aromatów i Słodzików w Phytobiotics.